Sam­skipta­sátt­máli

Þar sem fólk kemur saman geta komið upp samskiptamál. Ef gripið er fljótt inn í með samstilltu átaki heimilis, skóla og annarra ábyrgðaraðila er hægt að koma í veg fyrir alvarlegar afleiðingar.

Skólinn leggur grunn að góðum samskiptum milli heimilis og skóla og býður forráðafólki upp á vettvang til samstarfs. Ábyrgðin er okkar allra – að vera góðar fyrirmyndir, sýna virðingu og láta okkur líðan annarra varða. Við erum öll í þessu saman.

Samskiptaáætlun Garðabæjar er ætlað að stuðla að jákvæðum samskiptum og auka þekkingu barna, forráðafólks og starfsfólks á einkennum samskiptavanda og eineltis. Góð samskiptafærni er mikilvægt veganesti í lífinu.

Með aukinni þekkingu og markvissri þjálfun barna er markmiðið að allir aðilar:

• Geti brugðist við á viðeigandi hátt.
• Viti hvert skal leita eftir aðstoð.
• Þekki hvernig unnið er úr málum hverju sinni.

Samskipti

Góð samskipti eru lykill að jákvæðum tengslum sem gefa lífinu gleði og innihald. Samskiptafærni er því mjög mikilvæg í samstarfi og félagslegum samskiptum. Þar skiptir miklu máli að geta sett sig í spor annarra, geta leyst ágreining og fundið lausnir. 

Við þjálfun góðra samskipta er lögð áhersla á S-in fimm:

• Samkennd
• Seiglu
• Sjálfstjórn
• Sjálfstæði
• Skapandi hugsun

Samskiptamál

Samskiptamál er yfirheiti yfir órannsökuð atvik og árekstra sem valda ágreiningi, óþægindum eða vanlíðan í samskiptum.

Könnun á samskiptamáli getur leitt í ljós mismunandi aðstæður, svo sem:

• Samskiptavanda
• Stríðni eða óæskilega hegðun.
• Einstaka ofbeldishegðun.
• Einelti.

Samskiptavandi

Samskiptavandi er þegar 2 eða fleiri einstaklingar eiga í neikvæðum samskiptum sín á milli í styttri eða lengri tíma. Neikvæðu samskiptin eiga þá jafnt við um alla hlutaðeigandi. Ef ekki er gripið inn í og börnum leiðbeint getur vandinn þróast yfir í einelti.

Stríðni

Stríðni er þegar gert er grín að einhverjum með því að segja eitthvað særandi eða illgjarnt – jafnvel á glaðlegan hátt. Stríðni getur einnig verið truflandi hegðun, áreitni eða að eigur séu faldar eða skemmdar.

Þótt stríðni geti virst vingjarnleg í fyrstu getur hún snúist upp í óvingjarnlega hegðun mjög hratt og þróast yfir í einelti. Mikilvægt er að greina á milli góðlátlegs gríns meðal jafningja og stríðni sem veldur vanlíðan.

Ofbeldi

Ofbeldi getur verið líkamlegt eða andlegt. Það er meiðandi, særandi og alltaf neikvætt en getur verið stakt tilvik og þar með ekki einelti. Mikilvægt er að fá fullvissu um að ekki sé um stærra mál að ræða. Endurtekið ofbeldi getur þróast yfir í einelti.

Einelti

Einelti er endurtekið ofbeldi, líkamlegt eða andlegt, þar sem einn eða fleiri níðast á einstaklingi sem á erfitt með að verjast. Einelti felur í sér misbeitingu á valdi með þeim afleiðingum að þolanda líður illa og hann finnur til varnarleysis. Einelti getur haft margar birtingarmyndir.

Birtingarmyndir eineltis

Einelti fer oft fram þar sem enginn sér. Sá sem verður fyrir því vill oft ekki segja frá af ótta við að það versni. Mikilvægt er að vera vakandi fyrir mismunandi birtingarmyndum eineltis:

• Líkamlegt: Barsmíðar, spörk, hrindingar og annað líkamlegt ofbeldi.
• Munnlegt: Uppnefni, niðrandi athugasemdir og endurtekin stríðni.
• Neteinelti: Stríðni, áreitni og vísvitandi útilokun af hópi eða einstaklingi í gegnum hvers konar upplýsinga- og samskiptatækni.
• Skriflegt: Krot, bréfasendingar og annað þess háttar.
• Óbeint félagslegt: Baktal, útskúfun og útilokun úr félagshópnum.
• Efnislegt: Eignum stolið, þær teknar eða eyðilagðar.
• Andlegt: Þvingun til að gera hluti sem stríða gegn réttlætiskennd og sjálfsvirðingu.

Ef þú ert með áhyggjur af samskiptamáli getur þú leitað til umsjónarkennara, stjórnenda skólans eða annarra starfsmanna.

Þú getur líka beðið um aðstoð við samskiptamál í Þjónustugátt Garðabæjar.

Fyrsta stig

Um leið og formleg tilkynning berst er samskiptateymi skólans virkjað. Markmiðið er að greina eðli málsins og finna farsæla lausn eins fljótt og auðið er.

• Rætt er við þá sem áttu beinan þátt í atvikinu ásamt mögulegum vitnum.
• Haft er samband við forráðafólk þeirra barna sem eiga hlut að máli og boðað til funda, ýmist með hverjum fyrir sig eða saman eftir því sem við á. Á fundunum er farið yfir málsatvik og leitað lausna.
• Ef sættir nást er málinu lokið með undirritun forráðafólks og eftir atvikum nemenda. Fylgst er áfram með líðan málsaðila til að tryggja að lausnin sé varanleg.

Ef ekki tekst að leysa málið á þessu stigi og það telst alvarlegt, færist það yfir á annað stig.

Annað stig

• Samskiptateymi fer yfir öll málsgögn og setur upp aðgerðaáætlun í samráði við umsjónarkennara.
• Gripið er til viðeigandi ráðstafana, svo sem stuðnings við meintan geranda og þolanda, og reglulegum samtölum komið á.
• Fundað er reglulega með málsaðilum, þar á meðal forráðafólki, nemendum og starfsfólki, til að fylgjast með framvindu málsins.
• Ef tekst að leysa málið er því lokið með undirritun forráðafólks og eftir atvikum nemenda.

Ef ekki tekst að leysa málið og það telst alvarlegt færist það yfir á þriðja stig.

Þriðja stig

Mál á þriðja stigi telst mjög alvarlegt atvik eða eineltismál. Á þessu stigi eru gefin skýr skilaboð um að einelti sé ekki liðið og að skólinn muni beita öllum tiltækum ráðum til að ljúka málinu.

• Allir starfsmenn sem koma að starfi með hlutaðeigandi nemendum eru upplýstir um stöðu málsins. Þetta á einnig við um þá sem koma að tómstundastarfi og bekkjarfélaga eftir því sem við á.
• Gerð er áætlun um bætt eftirlit með málsaðilum sem kynnt er forráðafólki og henni hrundið í framkvæmd. Málið er jafnframt sent til umfjöllunar hjá nemendaverndarráði.
• Haldnir eru fundir með þolanda og forráðafólki annars vegar og geranda og forráðafólki hins vegar. Fundirnir eru ávallt haldnir á forsendum þolanda og í samráði við hans forráðafólk.
• Upplýst er um þá möguleika sem eru í boði fyrir ráðgjöf hjá sálfræðingi eða öðrum meðferðaraðilum.

Ef tekst að leysa málið er því lokið með undirritun forráðafólks og eftir atvikum nemenda. Ef ekki tekst að ljúka málinu er gerð áætlun um langvarandi inngrip samkvæmt verkáætlun.